สารคดีคืออะไร?

สารคดี
     สารคดี  หมายถึง  งานเขียนเกี่ยวกับเรื่องจริงผ่านกลวิธีการเขียนของผู้เขียนเพื่อมุ่งให้สาระความรู้แก่ผู้อ่านเป็นประเด็นหลักและความเพลิดเพลินเป็นประเด็นรองโดยนำเสนออย่างมีศิลปะ
      หลักการอ่านสารคดี  การอ่านสารคดีมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ได้สาระความรู้และความเพลิดเพลิน  ดังนั้นผู้อ่านควรอ่านอย่างมีวิจารณญาณ  ศึกษาความสัมพันธ์ของเนื้อหาสาระ  การใช้ภาษา  และเจตคติของผู้เขียน  การอ่านสารคดีมีหลักการดังนี้
     1.จับใจความสำคัญของเรื่อง   วิเคราะห์ความหมายของถ้อยคำเพื่อหานัยสำคัญที่แฝงอยู่  และสรุปใจความสำคัญของเนื้อหานั้นโดยจัดลำดับประเด็นต่างๆให้เหมาะสม
       2.วิเคราะห์ความเห็นของผู้เขียน   ผู้อ่านควรแยกข้อเท็จจริงและความคิดเห็นของผู้เขียนออกจากกันโดยใช้วิจารณญาณของตนเองว่าเห็นด้วยกับทรรศนะของผู้เขียนหรือไม่  และวิเคราะห์ตัวผู้เขียน โดยศึกษาจากลีลาการเขียน  การใช้ภาษา  วิธีการบรรยายข้อมูล  การเล่าเรื่อง  เล่าประสบการณ์  รวมทั้งอารมณ์ที่แสดงออกมาในเรื่อง
       3.วิเคราะห์กลวิธีการเขียน  ตั้งแต่การตั้งชื่อเรื่องว่าดึงดูดความสนใจของผู้อ่านหรือไม่  การวางโครงเรื่อง  วิธีการดำเนินเรื่อง  และผู้เขียนได้สรุปโดยเสนอแนวคิดอะไรแก่ผู้อ่านบ้าง
      4.วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของเนื้อหาสาระกับการใช้ภาษา  ควรคิดว่าสารคดีเรื่องนั้นเสนอข้อมูลต่างๆ  ข้อเท็จจริงและความคิดเห็นกลมกลืนกันหรือไม่  มีการใช้ภาษาและโวหารเหมาะสมกับเนื้อเรื่องหรือไม่

ประเภทของสารคดีมีอะไรบ้าง?

ประเภทของสารคดี

สารคดีสามารถจำแนกออกเป็นประเภทใหญ่ได้ 3 ประเภท (การเขียนสารคดี, 2553, ย่อหน้า 4) ดังนี้

1. สารคดีประวัติบุคคล

สารคดีบุคคลแบ่งได้ 2 ประเภทได้แก่

• สารคดีอัตชีวประวัติ หมายถึง สารคดีที่เจ้าของประวัติเขียนเล่าประวัติและเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับตนเอง
• สารคดีชีวประวัติ หมายถึง สารคดีที่มีผู้อื่นกล่าวถึง อาจเป็นชีวประวัติรวมหลายๆชีวิตในเล่มเดียว หรือาจเป็นชีวประวัติของบุคคลเดียวก็ได้

2. สารคดีท่องเที่ยว

สารคดีท่องเที่ยว เป็นสารคดีที่เล่าเรื่องราวการเดินทางไปในสถานที่ต่างๆมุ่งให้ความรู้แก่ผู้อ่านในด้านภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ โบราณคดี ความเป็นอยู่ของผู้คน รวมทั้งรายละเอียดปลีกย่อยที่เป็นคู่มือการเดินทาง เช่น เส้นทางการเดินทาง ที่พัก อาหาร ฯลฯ นอกจากนั้นผู้เขียนมักให้ข้อสังเกต และแสดงทัศนะต่อสิ่งที่พบเห็นไว้ด้วย

3. สารคดีแนะนำ

สารคดีแนะนำจะมีเนื้อหาหลากหลาย ครอบคลุมการดำเนินชีวิตของมนุษย์ทุกแง่มุม ตั้งแต่เรื่องปัจจัยสี่ การประกอบอาชีพ จนถึงการพักผ่อนหย่อนใจ
จากข้อความข้างต้นสามารถสรุปได้ว่าสารคดีจำแนกออกเป็น 3 ประเภทคือ

1. สารคดีชีวิตบุคคล
2. สารคดีท่องเที่ยว
3. สารคดีแนะนำ

ผลเสียจากการเก็บขยะมูลฝอย

การเก็บวัสดุจากกองขยะมูลฝอยนั้น  อาจจะเกิดผลเสีย  คือ

     1.  ปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพและความปลอดภัยของผู้แยกวัสดุจากกองขยะมูลฝอย  ที่อาจเป็น
อันตรายเนื่องมาจากความสกปรกของขยะมูลฝอย  ซึ่งมีได้ทั้งเชื้อโรคและสารพิษ  รวมทั้งของมีคมวัตถุระเบิด และสารกัมมันตรังสี  เป็นต้น
     2.  ปัญหาจากการที่นำเอาวัสดุที่เก็บมาได้เอามากองรวม ๆ กัน  เพื่อรอจำหน่ายนั้น  ทำให้
เกิดกองขยะขึ้นมาอีกส่วนหนึ่ง  ซึ่งสกปรกรกรุงรังเป็นที่อาศัยของสัตว์และแมลงนำโรค  เป็นสภาพที่น่ารังเกียจ  ขาดความเป็นระเบียบเรียบร้อยของพื้นที่และบริเวณใกล้เคียง
     3.  การนำขยะมูลฝอยไปถมที่ดินเพื่อปรับปรุงสภาพ ขยะมูลฝอยเกือบทุกชนิดสามารถนำไปใช้สำหรับถมที่ดินที่เป็นหลุมเป็นบ่อ  เช่น  บ่อดินลูกรัง  ที่น้ำท่วม  เหมืองร้าง  ฯลฯ  ทำให้ที่ดังกล่าวกลายเป็นพื้นที่ราบเรียบ  ใช้ประโยชน์ได้มากมายหลายประการ  เช่น  ทำสนามกีฬา  สนามกอล์ฟ  สวนสาธารณะ  สถานที่พักผ่อนหย่อนใจ  แม้กระทั่งสร้างเป็นอาคารที่ทำงานหรือที่อยู่อาศัย  ในต่างประเทศมีการใช้พื้นที่ดินที่เกิดจากการถมด้วยขยะมูลฝอยแบบการฝังกลบและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้

 

การแปรสภาพและการใช้ประโยชน์จากขยะมูลฝอย

การแปรสภาพและการใช้ประโยชน์จากขยะมูลฝอย
         การนำวัสดุเหลือใช้จากขยะมูลฝอยกลับมาใช้ให้เป็นประโยชน์  จะช่วยลดปริมาณขยะมูลฝอยที่จะต้องกำจัด  ในขณะเดียวกันก็เป็นการสงวนทรัพยากรธรรมชาติไว้ได้อีกส่วนหนึ่งด้วยการใช้ประโยชน์จากสิ่งเหลือใช้  อาจใช้วิธีหมุนเวียนวัสดุหรือแปรสภาพขยะมูลฝอยให้เป็นพลังงาน
     1.  การแปรสภาพขยะมูลฝอยเป็นพลังงาน เราอาจแปรสภาพขยะมูลฝอยเป็นพลังงานได้  ดังนี้คือ

 พลังงานความร้อน  ได้จากการนำเอาขยะมูลฝอยส่วนที่เผาไหม้ได้  มาเป็นเชื้อเพลิงสำหรับทำไอน้ำร้อน  แล้วส่งไปให้ความอบอุ่นตามอาคารบ้านเรือน  เช่นที่ทำอยู่ในประเทศญี่ปุ่น  เป็นต้น

 พลังงานไฟฟ้า ได้จากการนำขยะมูลฝอยไปเป็นเชื้อเพลิงสำหรับผลิตไอน้ำไปหมุนเครื่องกำเนิดไฟฟ้า  เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าบริการแก่ประชาชน  ตัวอย่างเช่น  การแปรสภาพและการใช้ประโยชน์จากขยะมูลฝอยในบางรัฐของประเทศสหรัฐอเมริกา  ซึ่งมีขยะมูลฝอยจำนวนมาก และเป็นชนิดที่เผาไหม้ได้เป็นส่วนมาก

     2.  การคัดแยกวัสดุเพื่อนำกลับมาใช้ วัสดุหลายอย่างในขยะมูลฝอยที่อาจนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีก  เช่น  กระดาษ  แก้ว  ขวด  พลาสติก  เหล็กและโลหะอื่น ๆ  การคัดเลือกวัสดุต่าง ๆ  ที่รวมอยู่ในขยะมูลฝอยเพื่อนำกลับไปใช้ให้เป็นประโยชน์ได้อีก  นับได้ว่ามีการปฏิบัติกันมาช้านาน  จะเห็นได้ว่าตามกองขยะมูลฝอยทุกแห่งมีบุคคลกลุ่มหนึ่งไปคอยคุ้ยเขี่ยเก็บวัสดุจากกองขยะมูลฝอยตลอดเวลาเพื่อหารายได้

การกำจัดขยะมูลฝอยที่ทำกันทั่วไปล่ะมีอะไรบ้าง?

การกำจัดขยะมูลฝอย

เริ่มตั้งแต่การเก็บรวบรวม  การขนย้ายไปยังโรงงานและการทำลายขยะมูลฝอย เมื่อเรารวบรวมขยะมูลฝอยทิ้ง  ควรแยกให้เป็นประเภท  เพื่อช่วยให้ง่ายต่อการเก็บและทำลาย  เศษแก้ว  เศษกระจก และของมีคมต่าง ๆ  ควรแยกต่างหาก  ไม่ทิ้งปะปนกับขยะมูลฝอยอื่น ๆ   เพราะอาจจะบาดหรือตำผู้อื่นได้  เราควรเก็บขยะมูลฝอยใส่ถุงและผูกปากถุงให้เรียบร้อย  ใส่ในภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิด  เพื่อป้องกันสุนัขคุ้ยเขี่ย

การขนย้ายได้รับการปรับปรุงขึ้นมาก  ตามเมืองใหญ่และในเขตเทศบาล  จะมีรถไปเก็บขยะมูลฝอยถึงบ้าน  ในบางเขตจะมีถังรองรับขยะมูลฝอยตั้งไว้ริมถนน หรือตามบริเวณที่มีขยะมูลฝอยมาก  เช่น  ตามโรงเรียน  ตลาด  ศูนย์การค้า  ฯลฯ  เราควรผูกปากถุงให้เรียบร้อย  แล้วขนไปใส่ลงในถังรองรับที่จัดตั้งไว้ตามจุดต่าง ๆ  เมื่อถังเต็มจะมีรถมาขนไปยังโรงงานเพื่อทำลายต่อไป

การกำจัดขยะมูลฝอย  มีหลายวิธี  เช่น  การเผากลางแจ้ง  การเทกองบนพื้นดิน  การนำไปทิ้งทะเล  แต่วิธีการเหล่านี้ไม่ถูกต้อง  เพราะทำให้เกิดภาวะมลพิษต่อสภาพแวดล้อมและสุขภาพอนามัยของมนุษย์  ตัวอย่างเช่น  การเผากลางแจ้ง  ทำให้เกิดควันและฝุ่นละอองในอากาศ วิธีกำจัดที่ถูกต้อง คือ การเผาในเตาเผาขยะ  การฝังกลบ  การหมักทำปุ๋ย และการแปรสภาพเป็นพลังงาน

      การเผาขยะ 
          สามารถทำลายขยะมูลฝอยได้เกือบทุกชนิด  เตาเผามีหลายชนิดขึ้นอยู่กับลักษณะของขยะมูลฝอย  ถ้าเป็นประเภทที่ติดไฟง่าย  เราสามารถใช้เตาเผาชนิดที่ไม่ต้องใช้เชื้อเพลิงช่วย  แต่ถ้าขยะมูลฝอยมีความชื้นมากกว่าร้อยละ 50   เตาเผาขยะต้องเป็นชนิดที่ใช้เชื้อเพลิงจำพวกน้ำมันเตาช่วยในการเผาไหม้  การเผาในเตาเผาใช้เนื้อที่น้อย  ส่วนที่เหลือจากการเผาไหม้  เช่น  ขี้เถ้า  สามารถนำไปใช้ถมที่ดินหรือใช้ประโยชน์อย่างอื่นได้
     การฝังกลบ 
        ทำได้โดยนำขยะมูลฝอยมาเทลงในพื้นที่ที่เตรียมเอาไว้แล้วกลบด้วยดิน และบดให้แน่นอีกครั้งหนึ่ง  การฝังกลบไม่สร้างความรำคาญและเป็นอันตรายต่อสภาพแวดล้อม  พื้นที่บางแห่งเมื่อถมเสร็จเรียบร้อย  อาจนำไปใช้ประโยชน์อื่น ๆ  เช่น  ทำเป็นสวนหย่อม  สนามกีฬา  เป็นต้น

     การแปรสภาพขยะมูลฝอยเป็นพลังงาน 
        คือการนำขยะมูลฝอยที่ติดไฟได้มาทำเป็นเชื้อเพลิงสำหรับต้มน้ำ หรือผลิตไอน้ำเพื่อไปหมุนเครื่องกำเนิดไฟฟ้าได้
     การหมักทำปุ๋ย 
        ใช้วิธีนำขยะมูลฝอยที่ส่วนมากเน่าเปื่อยได้  มาผ่านขบวนการบดหมักทำลายของโรงงานกำจัดขยะมูลฝอย  เพื่อให้เกิดการย่อยสลายตัว  ขยะมูลฝอยที่ผ่านการหมักแล้ว  จะถูกนำไปผึ่งต่อที่ลานผึ่งประมาณ 40-60 วัน  เพื่อให้การย่อยสลายเป็นไปโดยสมบูรณ์  จากนั้นจะถูกนำไปร่อนแยกเอาส่วนที่จะใช้เป็นปุ๋ยต่อไป

การกำจัดขยะมูลฝอยที่ถูกต้องทำยังไง?

       การกำจัดขยะมูลฝอย วิธีการกำจัดขยะมูลฝอยที่ใช้ต่อเนื่องกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน  มีหลายวิธี  เช่น  นำไปกองทิ้งบนพื้นดิน  นำไปทิ้งลงทะเล  หมักทำปุ๋ย  เผากลางแจ้ง  เผาในเตาเผาขยะ และฝังกลบอย่างถูกหลักวิชาการ  เป็นต้น  การกำจัดขยะมูลฝอยดังที่กล่าวนั้น  บางวิธีก็เป็นการกำจัดที่ไม่ถูกต้องทำให้เกิดภาวะเป็นพิษต่อสภาพแวดล้อม และมีผลกระทบต่อสุขภาพของคนด้วย

 วิธีการกำจัดขยะมูลฝอยที่ถูกหลักวิชาการ  ควรมีลักษณะดังต่อไปนี้
        (1)  ไม่ทำให้บริเวณที่กำจัดขยะเป็นแหล่งอาหาร  แหล่งเพาะพันธุ์สัตว์และแมลงนำโรคเช่น  แมลงวัน  ยุง และแมลงสาบ  เป็นต้น
        (2)  ไม่ทำให้เกิดการปนเปื้อนแก่แหล่งน้ำและพื้นดิน        (3)  ไม่ทำให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม
        (4)  ไม่เป็นสาเหตุแห่งความรำคาญ  อันเนื่องมาจาก  เสียง  กลิ่น  ควัน  ผงและฝุ่นละออง

วิธีการกองทิ้งบนดิน  การนำไปทิ้งทะเล  รวมทั้งการเผากลางแจ้ง  ถือว่าเป็นวิธีการกำจัดขยะมูลฝอยที่ไม่ถูกต้อง  เพราะทำให้เกิดปัญหาภาวะมลพิษต่อสภาพแวดล้อม  สำหรับวิธีที่ยอมรับทั่วไปว่าเป็นวิธีกำจัดที่ถูกต้อง คือ การเผาในเตาเผา  การฝังกลบ และการทำปุ๋ย

การเก็บและกำจัดขยะมูลฝอยทำได้อย่างไร?

การเก็บและกำจัดขยะมูลฝอย

การเก็บและกำจัดขยะมูลฝอย  รวมถึงการเก็บรวบรวมขยะมูลฝอยเพื่อส่งไปกำจัดที่สถานกำจัดขยะมูลฝอย  มีขั้นตอนดังนี้

     1.  การเก็บรวบรวมขยะมูลฝอย การเก็บรวบรวมขยะมูลฝอย  คือการเก็บขยะมูลฝอยมาเก็บขนไปเทใส่รวบรวมในรถบรรทุกขยะ และการที่พนักงานกวาดถนนเก็บรวบรวมขยะมูลฝอยไว้ให้รถขยะ  ขยะมูลฝอยที่รวบรวมจากแหล่งต่าง ๆ  จะถูกนำไปถ่ายใส่ในรถบรรทุกขยะ  เพื่อที่จะขนส่งต่อไปยังสถานกำจัดขยะมูลฝอย การเก็บรวบรวมขยะที่ถูกต้องภายในบ้านควรใช้ภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิด  น้ำไม่สามารถจะรั่วซึมได้  เช่น  ถังเหล็กหรือถังพลาสติก  การใช้ถังเหล็กอาจจะผุกร่อนได้ง่ายกว่าถังพลาสติก  ไม่ควรใช้เข่งในการเก็บรวบรวมขยะมูลฝอย
       2.  การขนส่งขยะมูลฝอยการขนส่งขยะมูลฝอย  เป็นการนำขยะมูลฝอยที่เก็บรวบรวมได้จากแหล่งชุมชนต่าง ๆ  ใส่ \ในรถบรรทุกขยะเพื่อนำไปยังสถานที่กำจัด  ซึ่งอาจเป็นการขนส่งโดยตรงจากแหล่งกำเนิดขยะมูลฝอยไปยังสถานกำจัดเลยทีเดียว หรืออาจขนขยะมูลฝอยไปพักที่ใดที่หนึ่ง  ซึ่งเรียกว่าสถานีขนถ่ายขยะก่อนจะนำไปยังแหล่งกำจัดก็ได้